donderdag 31 december 2015

Verbazing over matige terugblikken 2015 ; 2016 vraagt om stevige bezinning parlementair stelsel

Ik heb me de afgelopen weken verbaasd over de diverse terugblikken op 2015 van de diverse media. Mooie opsommingen, maar een diepere rode draad ontbreekt. En die luidt mijns inziens dat we op allerlei fronten worden geconfronteerd met het democratiserend effect van 'nieuwe media', met gevolgen op business modellen, politiek, media en de manier waarop we met elkaar vormgeven aan de maatschappij. We slagen er echter niet in hierop een samenhangend antwoord te vinden.

De uitdaging voor 2016: visie en betrokkenheid terug in de politiek brengen
De werkelijke uitdaging voor 2016 bestaat eruit dat we onderkennen dat juist de democratiserende media, in samenhang met voortgaande economisering en mediacratie ertoe leidt dat de 'ieder-voor-zich' gedachte in alle dossiers telkens weer zwaarder weegt dan de 'wij-voor-ons-allen'. De hele wereld wordt ge-Überd, ge-airBnBd en er is te weinig aandacht voor de externe effecten hiervan en het feit dat slechts enkelen profiteren terwijl velen een (nog) onzichtbare prijs betalen.

Dat ieder-voor-zich model van de samenleving sluit helaas naadloos aan op het huidige 'pragmatische' en incidentgerichte politieke klimaat. Onder de vlag participatie-samenleving wordt zowel de bevolking als de gemeentes door het kabinet gemaand om met minder middelen, meer zorg en ondersteuning te geven. Dit soort denken is de dood in de pot voor de werkelijke verbondenheid in de samenleving.

In het voorbijgaan laten we verder ook onze maatschappelijk instituties verslonzen en verdwijnen de democratische veiligheidskleppen die we over de jaren heen hebben ingebouwd. Hoger onderwijs wordt ten onrechte beschouwd als een terug te betalen private investering. Ambtenarenstatus verdwijnt en naar de Raad van State wordt al jaren nauwelijks meer geluisterd. Wat mij betreft moet daarom 2016 het jaar worden waarin met hernieuwde visie, gezag én urgentie wordt nagedacht over de herijking van het parlementair bestel.

De centrale vraag: hoe behouden we onze instituties in de digitale P2P-samenleving?
De kernvraagstelling zou daarbij moeten zijn hoe we het best onze politiek-maatschappelijke institutionele veiligheidskleppen kunnen behouden in een zich verder ontwikkelende digitale en Peer-2-peer, individualiserende samenleving.

We moeten stoppen met denken in oude structuren en patronen die op de verzuilde baangaranderende samenleving waren gebaseerd. We moeten als de wiedeweerga een nieuw business model voor Nederland ('Verdienen zonder gas te verkopen') verzinnen en de politiek moet zich node heruitvinden om te vermijden dat het allemaal te clientelistisch wordt.

De bouwstenen voor het onderzoek naar deze vraag zijn alom te vinden. Rapporten van CPB, WRRRathenau-instituut, SER en allerhande denktanks. Wat echt nodig is, is het diepere én urgente inzicht bij zowel politici, media als betrokken burgers, dat we ons door de zelfgecreëerde waan van de dag laten afleiden van het borgen van een duurzame en betrokken toekomst voor ons allemaal. De telkens weer uitgestelde discussie over de bezinning op het parlementair stelsel zou daarom een prima kapstok zijn voor de benodigde fundamentele reflectie.

Staatscommissie bezinning parlementair stelsel: meer nodig dan ooit
Als we het bovenstaande niet doen, dan staat ons, net als in 2015, een nieuw jaar te wachten waarin weinig fundamenteel, vooral angstgericht wordt gehandeld door politiek en media. We versterken dan een korte-termijn oriëntatie in de samenleving. We doen niets aan de toenemende tweedelingen tussen haves en have-nots en staan toe dat onze politici zich blijven bemoeien met paperclips, NS en plakband in plaats van de zaken die er voor Nederland echt toe doen.

We koersen dan onvermijdelijk af op een situatie waarin de uiterst relevante exercitie 'Bezinning parlementair Stelsel' allereerst wordt uitgesteld (in verband met het voorzitterschap van de Europese Raad). Vervolgens mondt dat dan, kort voor de volgende verkiezingen uit tot het kortwieken van de Eerste Kamer door de Tweede Kamer onder het motto: we willen voortaan geen last van jullie hebben, want aan meedenkers en consensus bereiken hebben we als leidende politici geen zin.

Mijn nieuwjaarswens voor 2016 is daarom dat we komend jaar echt goed werk maken van de Bezinning op ons Parlementair Stelsel en daarbij:
a- proberen te vermijden dat we alleen de usual suspects in de Staatscommissie zetten,
b- zorgen dat de input van burgers in het proces goed is geborgd (door meer dan een obligate consultatie),
c- werken vanuit een visie op een Nederland dat in de toekomst duurzaam en verbonden blijft opereren,
d- tot slot de Commissie op werkelijke afstand van de politiek zetten en niet meegaan in de klassieke Rutte-truuk om het niet te allesomvattend en breed te maken.

Het spreekt voor zich dat ik daarbij als oude staatsgediende langs deze zijlijn klaar sta om ook mijn steentje bij te dragen.


PS. Ja natuurlijk weet ik dat dit bezinningsvoorstel een 1-2-tje tussen Rutte en incapabele toezichthouder Loek Hermans was om voor de toekomst de Senaat buitenspel te kunnen zetten, maar dat mag ons er niet van weerhouden het initiatief anders en met meer diepgang in te zetten. Toch?

vrijdag 18 december 2015

Verbazing over de rechtsstaat van Rutte, Teeven c.s. die verder in ontbinding raakt

Heel het land en half de Tweede Kamer heeft zich deze week verbaasd over de manier waarop politici en het ministerie van Veiligheid en Justitie zijn omgegaan met de 'Teeven-deal'. Op een ontluisterende manier is er gesmoesd, gedraaid, gespind en stof opgeklopt om het publiek en parlement het zicht op de werkelijkheid te ontnemen.

Het eindresultaat: Nederige buigingen en verbale spijtbetuigingen waar Japanners nog een voorbeeld aan kunnen nemen. Desalniettemin ook een grote motie van afkeuring die het niet haalde maar als strafpunt op het conto van Rutte bijgeschreven kan worden. Temidden van grote woorden over het belang van de rechtsstaat en hoe dat verkwanseld zou zijn.

Liever makkelijk scoren dan hand in eigen boezem over rechtstaat
Wat mij verbaasd in de collectieve nabespreking van het debat van deze week, is dat er zo weinig echte aandacht was voor het onderwerp in kwestie: de rechtsstaat. Natuurlijk is er van alles aan te merken op de Teeven-deal. En natuurlijk is Rutte als de ultieme paling in een emmer snot weer door het debat geglipt. Maar ten principale zou de politiek zélf de hand in eigen boezem moeten steken.

Een terugkerend element in mijn analyses is dat opeenvolgende politici van alle kleuren onze rechtsstaat demonteren waar we bijstaan. We kijken er namelijk al lang meer niet van op dat politici zich omwille van korte termijn gewin niet meer houden aan basale principes zoals:
- goed luisteren naar de Raad van State in plaats van negeren
- respecteren van verworven rechten van de burger en niet met terugwerkende kracht zaken afpakken,
- het hanteren van zorgvuldige tijdlijnen voor nieuwe regelgeving in plaats van alle spoedklussen en wetjes die dan tot implementatieproblemen leiden,
- het respecteren van de Trias Politica door kamerleden (door zich te onthouden van commentaar op rechterlijke macht).

Wie de schoen past.... 
Zeker, de Teevendeal staat op gespannen voet met de principes van de rechtsstaat. Maar dat hoeft gezien het opportunistische windbuil-karakter van de huidige VVD en haar voorman niet te verbazen.

Wat zou moeten verbazen is dat onze rechtsstaat, ondanks de obligate woorden van deze week, zo weinig centraal staat in het handelen van alle politici.

Het zou de Tweede Kamerleden sieren als ze op dit punt toch ook eens bij zichzelf eens te rade (blijven) gaan.

vrijdag 13 november 2015

Verbazing over commissie Stiekem-affaire: benieuwd naar parlementair voorbeeld

Vandaag werd bekend dat een eeuwenoude procedure in gang gezet moet worden omdat de kans bestaat dat een fractievoorzitter een ambtsmisdrijf heeft begaan door het lekken van informatie aan de pers. Temidden van alle procedurele discussies (welk onderzoek, door wie, op grond van welke wet) verbaas ik me over de vraag die niet gesteld wordt: welk voorbeeld geven de fractievoorzitters in het parlement nu zelf aan de samenleving?

De leiderschapsvraag: de morele boemerang komt terug
De afgelopen jaren heeft menig partij en menig fractievoorzitter zich te pas en te onpas een oordeel aangemeten over het morele gehalte van hooggeplaatste personen in de maatschappij. Of het nu bankiers zijn, leidinggevenden van NS, ziekenhuizen of anderszins, altijd stond de politiek wel klaar om aanmatigend nieuwe regels te stellen in de hoop het gedrag van betrokkenen aan te passen.

Vandaag kwam de langverwachte boemerang terug. Aan de orde is de integriteit van Kamerleden zelf, sterker nog: van de fractievoorzitters. En plotseling verliest iedereen zich in allerlei regels, procedures, vervolgonderzoek en wat dies meer zij. Opeens bevindt de politiek zich in een identieke situatie als de diverse sectoren die ze zelf de maat heeft genomen.

Duiken?
Ik verbaas me dat er nu niet naar de geest van de problematiek wordt gekeken, maar naarstig gezocht is naar mogelijkheden om binnen de kaders van de wet te duiken.

Het meest treffend is dat te zien in de volgende tekst van het presidium van de Tweede Kamer:
Om die reden, alsmede vanwege de beperkt beschikbare tijd, is het Presidium van mening dat de reikwijdte van het onderzoek zo beperkt mogelijk moet blijven, maar anderzijds wel voldoende om tot een verantwoorde beslissing te kunnen komen over de vraag of er voldoende grond voor vervolging is. In het belang van de objectiviteit van het onderzoek adviseert het Presidium de commissie te bezien of ook zonder kennisneming van de namen tot een verantwoorde beslissing kan worden gekomen.  

Dit klinkt heel loffelijk, maar het geeft te denken. Beperkt de reikwijdte: betekent dat niet verder kijken dan je neus lang is. En moeten we uit die anonimiteit begrijpen dat er dus voor iedereen spelregels zijn in de Tweede Kamer, maar doorgaans die tussen de hooggeplaatsten (fractieleiders) anders uitwerken? Weegt dus het handelen van een fractieleider van een kleine partij ten principale anders dan dat van die van een grote partij?

Of is de gedachte om, vooruitlopend op een niet-vervolg beslissing, nu alvast een doofpot route uit te stippelen, waarmee het gezicht wordt gered van een vooraanstaand fractievoorzitter? De gedachte is dan dat - zonder aanziens des persoons - de commissie op grond van een beperkt onderzoek besluit dat het niet de moeite waard is om te vervolgen, waarmee het er niet meer toe doet wie het was.

....of leiden door het goede voorbeeld te geven?
Een goede leider heeft geen regels nodig om een goed voorbeeld te geven aan zijn medewerkers. Als je gelekt hebt en fout zat kun je dat erkennen en de conclusie trekken. Dan doen alle regels en procedures en eeuwenoude wetten er niet toe: soms is de geest van de wet en het goede voorbeeld  belangrijker dan de letter: precies dat wat Kamerleden en fractievoorzitters ook de bankiers veelvuldig inwreven rond hun bonussen. Mij lijkt dat het nu hun beurt is.

Stiekem-gate is daarmee een onverwachte lakmoesproef voor het gehalte van de Nederlandse politiek. Er ligt een bijzondere kans voor een fractievoorzitter om een klinkend voorbeeld aan de samenleving te geven. Ja, ik zat fout, ja ik erken dat en ja ik geef mijn positie op. Elk ander gedrag komt in wezen neer op dat van het stout en zwijgend kind in de stille schoolklas waar iedereen weet wie het krijtje naar het bord gooide, maar niemand iets zegt.

De poldermanier: over 30 jaar weten we meer....
Alhoewel ik uit de grond van mijn hart anders hoop, vrees ik dat de fractievoorzitters het leiderschap ontberen om uit eigen beweging, conform eigen geweten, het goede voorbeeld te geven en open kaart te spelen, ongeacht de consequenties. In die inschatting wordt ik gesterkt doordat vandaag alvast door het Presidium van de Tweede Kamer de mist-machine is aangezet.

Ik verwacht dan ook dat er door handig manoeuvreren de eerstvolgende 30 jaar niet duidelijk zal worden wie gelekt heeft. Pas dan komt in memoires een variatie van één van de volgende scenario's naar voren:
- Zijlstra heeft gelekt en hoog spel gespeeld door ook zelf aangifte te doen,
- Pechtold heeft gelekt in een poging de coalitie pootje te haken,
- overige meer of minder waarschijnlijke scenario's.

Wat we niet zien: het moreel appèl
Het meest belangrijk is wat we vandaag niet zagen: een oproep van het Presidium aan de betreffende fractievoorzitters om, los van de procedure, ernstig in overweging te nemen om het juiste te doen, pro-actief open kaart te spelen en zelf naar voren te treden.


dinsdag 15 september 2015

Verbazing over verbluffend wereldvreemde troonrede van 2015

Al in de eerste alinea was het raak. Het kabinet roept hoera, de vlag kan uit, dankzij de Nederlanders zelf gaat het goed met de groei. Maar we mogen niet achteroverleunen, want er is veel werk aan de winkel.

Tja, hoe wereldvreemd kun je zijn?

Monetair/budgettaire witte vlek
Ik verbaas me over het enorm gebrek aan monetair en budgettair inzicht bij dit kabinet. Dankzij grootschalige interventies in de financiële markten is de rente op een zinloos laag niveau en zal die daar nog vrij lang blijven. Het netto effect: spaarders krijgen te weinig rente en bedrijven laden zich vol met goedkoop geld. Of de prijzen in de markt ook écht de prijzen zijn, is door de monetaire impulsen niet te zeggen. Kortom: ook als we denken dat het economisch goed gaat zou het zomaar kunnen dat we op een tijdelijke monetaire ijsschots staan.

Dan het budgettaire verhaal. Nederland is een gasbel-economie en dit jaar werd duidelijk dat de inkomsten zeer onzeker zijn (en mogelijk ook in Groningen nog wat extra onverwachte kosten oplevert). Alle reden dus om na te denken wat ons nieuwe business-model als Nederland moet worden. Hoe verdienen we straks ons geld zonder gas. Heeft u daar iets over gehoord? Ik ook niet; het ging vooral over een plan voor strategische energievoorziening, niet zozeer over ons huishoudboekje dat daaraan direkt verbonden is.

Strooigoed voor het volk
Wat doet het kabinet intussen. Na doorvoering van diverse rampzalige, slecht doordachte wijzigingen (van het type, te snel, te makkelijk en over de muur gegooid) duikt het kabinet nog rustig even voor de moeilijke issues rond belastinghervorming bijvoorbeeld. Vervolgens wordt de minieme budgettaire ruimte die onder de EU regels bestaat benut om links en rechts wat strooigoed uit te delen aan het volk en pleisters te plakken op de grootste wonden die het kabinetsbeleid veroorzaakte. Dat alles in combinatie met het motto: als participatiemaatschappij mag u ook zelf de handen uit de mouwen steken.

De politici en de politiek die we verdienen
Elk land krijgt, zo is mijn stelling, de politici die het verdient. Bij ons zijn ze, dankzij ons kleine schaal, ook klein van geest. En dankzij ons eigen kleine (stem-)gedrag in Nederland (kijkend naar de korte termijn, niet kritisch bevragen van politiek maar blij zijn met de toegeworpen kruimels en Sinterklaaslijstjes) zal dat voorlopig ook wel zo blijven.


donderdag 3 september 2015

Verbazing over een foto... en het onvermijdelijke vervolg.

Ik had er al over gehoord op de radio. De foto. Hij had over Twitter geraasd. En lag nu op de voorpagina van de ochtendkrant op de deurmat. Het ontlokte mij treurigheid op vele niveaus.

Treurigheid over ontheemde en vluchtende mensen die tijdens hun vlucht sterven.
Treurigheid over machtsverwikkelingen tussen staten waarvan de gewone mens de dupe wordt.
Treurigheid over muren en hekken die geplaatst worden rondom het land van melk en honing.
Treurigheid over de onvermijdelijke tijdelijkheid van de impact van de foto.
Treurigheid over de evenzo onvermijdelijke verdere oprekking van fatsoensgrenzen door de media.
Treurigheid omdat het onmogelijk zal zijn de foto niet onverhoeds ergens tegen te komen.
Treurigheid over de onvermijdelijke beeld-ingesteldheid van onze samenleving.

Bij dat al blijft het me verbazen hoe snel onze samenleving zo'n beeld naar zich toehaalt, tijdelijk verontwaardigd zal zijn, het beeld en de achterliggende ontwikkeling centraal stelt en vervolgens weer over gaat tot de orde van de dag. Om dan volgend jaar bij de World Press Photo uitreiking het helemaal met elkaar eens te zijn: ja dat was wel de terechte winnaar.

Bewuster handelen: ook zonder foto's
Ik weet; het is onvermijdelijk, je kunt niet elke dag stil staan bij dit soort foto's en de ontwikkelingen die erachter zitten. We kunnen niet massaal huis en baan inleveren om ergens anders ons steentje bij te dragen.

Maar we kunnen wel proberen elke dag te leven vanuit het bewustzijn van de bevoorrechtheid van onze positie hier. Vanuit het bewustzijn van de cruciale waarde die instituties in een land hebben om dit soort rampen te voorkomen. Vanuit het besef dat er elke dag, op vrij willekeurige plaatsen in de wereld, een soortgelijke foto te maken is.

Ik zou het heel mooi vinden - en uitermate reinigend voor ons politieke en economische bestel alhier - als we zo'n besef meer permanent en fundamenteel tot leidraad maken van ons handelen.

dinsdag 25 augustus 2015

Verbazing over de aandelendip en de aanhoudende monetaire morfinedroom

Dezer dagen staan de media vol van de kelderende aandelenbeurzen. Daar gaan natuurlijk allerlei analyses overheen komen. Wat mij daarbij vooral verbaast is hoe snel toch eigenlijk de samenleving gewend kan raken aan een disfunctioneel monetair beleid. We beseffen ons veel te weinig dat, hoewel de crisis in 2008/2009 ver weg lijkt, de huidige macro-economische situatie verre van normaal is.

Het is hoog tijd dat we onderkennen dat er meer en andere actie nodig is dan doorgaan op de huidige voet. In de kern van de zaak dient breder het besef door te dringen dat we, dankzij de overdreven ruime monetaire beleidsexperimenten van Fed, ECB en het dirigistische economische beleid van China in slaap gesust zijn. Er is een fundamentele omslag gaande en we dienen ons dat veel indringender te realiseren en ons gedrag daarop aan te passen. 

Waar ging het mis?
In 2010 beschreef ik dat met het onzalige monetaire verruimen van de VS een tijdperk ten einde kwam. Mijn toekomstvoorspelling op dat moment:
We komen ongetwijfeld in een merkwaardige monetaire situatie met vele asset bubbels terecht, met toenemend nationalisme/protectionisme en een door angsthazerij en incidentpolitiek overmatig gereguleerde financiële sector die de dynamiek in de diverse landen/economieën vermindert op een moment dat die juist een impuls nodig heeft. Verder moeten we dus maar gaan wennen aan het om de 4 jaar omvallen van een land, een valuta en een asset bubbel die ploft. Want dat is de schaal en consequentie van de werkelijke geïntegreerde financiële markten die onomkeerbaar uit hun voegen zijn gegroeid.
Vergelijkbare analyses kwamen vanuit de bureaus van onze bewakers van financiële stabiliteit. DNB schreef in 2011 al:
Net als in aanloop naar de crisis, nemen mondiale onevenwichtigheden toe en is sprake van overliquiditeit in het mondiale financieel systeem. Op middenlange termijn kunnen deze ontwikkelingen de financiële stabiliteit bedreigen, wanneer opnieuw zeepbellen op financiële markten of onhoudbare schuldposities ontstaan. De grenzen van het wereldwijde ruime monetair beleid zijn langzaamaan bereikt.
Een onvermogen om de klap te incasseren
Als er iets is dat onze huidige Westerse samenleving kenmerkt is het wel het onvermogen om tegenslag te incasseren. We zijn zo gewend geraakt aan techniek om ons te helpen bij het succesvol voorspellen en beheersen van zowel natuur als menselijk gedrag, dat we niet om kunnen gaan met een situatie waarin een economie een grote klap krijgt. En uit angst voor die klap wordt ten onrechte gegrepen naar monetaire stimulus om het economische leed te verzachten.  

Beleidsmakers maken zich met allerhande modellen wijs dat ze, hoewel het slecht weer is, nog prima in staat zijn om de macro-economische auto door het verkeer te loodsen. Ze bevinden zich in een situatie waarin de auto in een moeilijke bocht zit en je kunt kiezen: gasgeven en hem uit de bocht trekken of vaart minderen, Er wordt gekozen voor het gasgeven. Maar een beetje automobilist weet echter dat de te maken keuze (gasgeven) stoelt op het accuraat kunnen inschatten van de weersomstandigheden, grootte van de bocht en dergelijke. 

Het lijkt me realistischer om te erkennen dat de beleidsmakers feitelijk al ruim vijf jaar in dikke mist rijden en ternauwernood meer weten hoe ze de kar uit de bocht moeten halen. Er wordt stevig monetair gas gegeven in een bocht op een weg die men nog nooit eerder gereden heeft. Dat lijkt me een goed recept voor een verkeersongeluk of ten minste verkeerschaos. En die kunnen we op dit moment in de markt waarnemen.

Wake-up call uit de monetaire morfinedroom?
De implosie van aandelenbeurs en virtuele Chinese economie hoeft niet te verbazen. Wat ons moet verbazen is dat er met zo weinig urgentie wordt gezocht naar manieren om de fundamentele uitdagingen in de samenleving te onderkennen en daarop ons gedrag aan te passen:
- permanente aanwezigheid van teveel geld dat altijd wel ergens ter wereld bubbels zal veroorzaken,
- massale monetaire en politieke incidentpolitiek, waarbij botbreuken worden aangepakt door nicotinepleisters te plakken,
- eindigheid van resources en noodzaak op veel duurzamer manier te leven.

Ik ben reuze benieuwd wanneer en hoe we werkelijk wakker gaan worden uit deze monetaire morfinedroom. Telkens weer denk ik dat de lopende incidenten (Griekenland en de euro, monetaire verruimingswedstrijd, valutaire onregelmatigheden) als wake-up call fungeren. Evenzo vaak blijkt dit echter niet het geval te zijn. 

Voorlopig dromen we dus nog steeds rustig verder....

woensdag 15 juli 2015

Europa: definitief verheven tot zombiestaat

Tja, we zitten nu met een day after gevoel naar de reddingsdeal Griekenland te kijken en de discussie in het Griekse parlement. Het IMF heeft laten weten dat schuldvermindering toch echt nodig is en ook duidelijk is dat Griekenland met de rug tegen de muur stond: er was geen intern vermogen om feitelijk een grexit vorm te geven. Zonder dit alternatief komt er dus zeker een Grieks ja in het parlement en er is nog jaren gelazer in Europa.

Duitse strengheid prevaleert boven de Duitse denker Kant
Wat ik hoopte was dat de Europese landen zich zouden realiseren dat adel verplicht en dat het goed zou zijn om Griekenland bij de hand te nemen en te helpen. We hadden niet de Duitse strengheid nodig, maar de imperatief van Kant: doe een ander niet aan wat je niet zelf aangedaan wilt worden.

Helaas, het is er niet van gekomen en linksom of rechtsom betalen we de prijs. Er is gekozen voor een economische oorlogsvoering tussen EU-landen. Dat lijkt me weinig verschillend van feitelijke oorlogsvoering.

Netto effect: Europa als zombiestaat
De hoofdprijs die we nu betalen is dat vanaf nu Europa officieel een zombiestaat is geworden. Tot nu toe was het nog een sterke monetaire unie, met een onvolledige politieke unie, maar een ideaal en impliciete koers om tot integratie tekomen.

Het ideaal is nu weg. Het kille masker van de ongelijke economische oorlogsvoering toont zich en hoe zeer ook Europa nog lijkt te leven, lijkt  te bestaan, het hart klopt niet meer. De zombie loopt mechanisch in het rond en maakt anderen het leven zuur. Of, zoals Schama het verwoordde:

woensdag 8 juli 2015

In welk Europa willen we eigenlijk wonen (en wat is de rol van sociale media daarbij) ?

Ik schrijf dit stuk op de dag nadat Griekenland nog 2 dagen uitstel heeft gekregen. Tsipras staat in het Europees parlement en we staan op een historisch kruispunt in Europa. Er schieten tal van emoties door Europa en de enig relevante vraag lijkt me nu nog: in welk Europa willen we wonen?

De rol van de (afwezige social) media bij de vorming van Europa
Allereerst moeten we ons realiseren dat de invoering van de Euro in Europa één van de laatste grote paternalistische huzarenstukjes is die de Europese politici over hun volkeren hebben uitgestort. Juist in de aanloop naar de Euro was er sprake van massale groupthink bij de Europese politieke elite, gekoppeld aan een politiek en medialandschap (kranten, maar ook afwezige sociale media) waarin veel minder plek was voor de stem van het volk.

In die oude setting is de totstandkoming van de euro en de toelating van Griekenland het laatste staartje oude politiek. Een oude politiek die moeite had om het sentiment van het publiek goed aan te voelen. Een tweetal referenda in Nederland en Frankrijk over Europa leidde tot een NEE-meerderheid maar niet tot de gedachte bij de Europese politieke elite dat er serieus reden was om de Europese machine/motor (die alleen maar vooruit wilde) aan een kritische blik te onderwerpen.

Er werd wat mineur gesleuteld aan verdragsregels en de vraag over Europa werd overnieuw gesteld waarop een kleine meerderheid volgde. Europa kon weer verder en denken over het fundamentele vraagstuk van de onderliggende ontwerpkeuze (via een monetaire unie met een hele hoop frictie een politieke unie afdwingen) werd niet meer behandeld.

De rol van de huidige social media bij de hervorming van Europa
Naarmate Internet, Twitter en social media zich verspreidden was Europabreed te zien dat de politiek zich ook steeds vaker en meer richtte op de korte termijn emoties van het volk en het publiek. Het cruciale gevolg daarvan voor de politiek is dat er geen plaats meer is voor 'grand designs' omwille van het publieke goed. Elk groot idee wordt afgeknabbeld tot een levenloos compromis waarin iedere partij voor zijn achterban nog een snoepje kan laten zien dat onderdeel is geworden van de politieke taart die in parlement wordt gebakken.

Ik ben ervan overtuigd dat we geen Euro zouden hebben gehad als de internet-techniek en sociale media eerder verspreid waren geweest over Europa. Maar ik vrees ook dat juist die sociale media en de toegenomen snel wisselende kiezersvoorkeuren ertoe leiden dat Europese politici voelen dat ze vastzitten in hun locale nationale retoriek over Griekenland. Het netto effect is dat er geen feitelijke bewegingsvrijheid meer bestaat om in wijze onderhandelingen te besluiten tot een schuldvermindering die niet uitstraalt naar andere mediterrane landen.

De Europese regeringen zitten op de lijn: eerst knielen en dan genade. De Grieken (voor zover daarover te spreken is) zitten op de lijn: wij knielen niet als Europese regeringen niet erkennen ook zélf schuld te zijn aan de ontstane situatie. Dus die zeggen samen knielen en dan een oplossing vinden. Zo niet dan nemen wij ons verlies, want dan bepalen we zelf hoe we de pineut zijn en hebben we onze onzalige toekomst tenminste zelf in de hand.

Vooruit of achteruit dankzij Griekenland?
Kijkend naar de live-uitzending van het Europees debat over Griekenland zie ik vooral gebeuren wat de ontwerpers van de Euro voor ogen hadden. Er is veel frictie en spanning ontstaan in Europa als gevolg van de monetaire unie (zonder politieke unie). Die vindt zijn uitweg naar meer Europese instituties (bankunie enzovoorts) zodat we misschien wel uitkomen op een echte politieke unie.

Het zou heel erg mooi zijn als dit debat het begin zou zijn van een kanteling in opvattingen: een unfreezing van posities van Europese regeringen én Griekenland. Het zou de kracht van Europa tonen. En de sociale media zouden daarin een stimulerende rol hebben, met de Eu brede streaming van het huidige EU-debat over Griekenland als begin van een Europees demos.

De uiteindelijke realiteit kan ook een andere zijn: een koude economische, korte termijn kiezersgerichte politieke benadering die ertoe leidt dat er geen feitelijke oplossing voor het Griekse vraagstuk komt. Net zoals er nauwelijks eendracht te vinden is over de opvang van asielzoekers. In zo'n realiteit blijft/verwordt Europa tot een cynisch politiek machtsspel waarin de grootste lidstaten de spelregels naar hun hand zetten ten koste van de kleinere.

In welk Europa willen we wonen?
De invoering van de euro was in grote mate gerelateerd aan de wens om geen oorlogen meer in Europa te willen voeren. Want oorlogen leidt allemaal tot kapitaalvernietiging en dat schiet niet op.

Het lijkt me dat zich op dit moment in feite ook een oorlog afspeelt: nu echter een economische oorlog, met economische middelen, terminologie en legers van politici, economen en publieke opinie. De effecten zijn even serieus als een klassieke oorlog. En alhoewel we technisch gezien geen fysieke oorlog hebben zou ik filosofisch gezien durven stellen dat de huidige economische patstelling tussen Europa en Griekenland ook gewoon een klassieke oorlogsvoering is, zij het met andere middelen.

Europese regeringen die blijven vasthouden aan het economische dogma (en de eigen onschuld bij toelating Griekenland tot de Eurozone) boeken daarom in mijn ogen slechts een Pyrrus overwinning als hun houding ertoe leidt dat Griekenland de Euro verlaat.

Zo'n Grexit is het gevolg van een koude economische oorlog tussen landen en in zo'n Europa zou je niet moeten willen wonen. Er is dus maar één alternatief en dat is dat Europese landen over hun schaduw heenspringen onder het motto Adel verplicht.

dinsdag 7 juli 2015

Situatie Griekenland vergt hand in eigen boezem Eurolanden én Griekse politici

Ik dacht lange tijd dat uiteindelijk Europa de Grieken wel een helpende hand zouden toewerpen. Al was het alleen maar omdat de Eurolanden zelf in een onzinnige en overmoedige roes hebben besloten Griekenland toe te laten terwijl het niet kon. Zo'n bewuste keuze maakt medeverantwoordelijk voor waar we nu staan en zou mijn inziens leiden tot een oplossing, in welke vorm dan ook. Het duurt even, maar er komt vast een oplossing.

Of toch geen oplossing..?
Inmiddels lijkt het erop dat de Eurolanden en Europa nu vast zitten in een nieuwe andere roes. Een roes waarin niet wordt toegegeven aan de realiteit die in Griekenland zo duidelijk is. De leningen zijn hoe dan ook onhoudbaar en linksom of rechtsom is een schuldsanering de enige uitkomst. Weglopen voor die realiteit is zinloos en dat is feitelijk wat de Grieken de Eurolanden nog eens onder de neus wreven dit weekend. Dat gegeven willen de verzamelde regeringen echter niet horen, net zo min als destijds geluisterd werd naar gerechtvaardigde twijfels rond Griekenlands toetreding.

Griekenland: kip zonder kop?
Tegelijk dienen ook de Griekse politici meer verantwoordelijkheid te tonen. Als je land zo aan de afgrond staat kun je niet partijpolitiek blijven bedrijven, dan wordt het alle hens aan dek. En wat dat betreft bekruipt me het gevoel dat er volstrekt geen coherente en gemeenschappelijke basis is waarop de Griekse politiek drijft. Waar duizenden politieke commentatoren proberen cake te bakken van de
onderhandelingspositie lijkt me de enige juiste conclusie dat het land rondloopt als kip zonder kop.

Adel verplicht
Natuurlijk ligt er de kans op precedentwerking naar andere zuidelijke landen van Europa, maar Griekenland is uniek in de zin dat Europese regeringen collectief en bewust het land een te goedkoop toegangsticket voor de eurozone heeft gegeven. Daar hebben de twee zijden aan de deal schuld aan en dus moeten die twee er samen uitkomen.

Waar inmiddels duidelijk is dat feitelijk het politieke stelsel in Griekenland niet meer bij machte is om zichzelf te managen is de vraag of je dan als eurolanden star vasthoudt aan de fictie dat er nog een staat is, of dat je daar doorheen kijkt en ziet dat het land op allerlei fronten hulp nodig heeft. Mij dunkt dat dit laatste het geval zou moeten zijn.

Adel verplicht en het is aan de eurolanden en Europa om de situatie te kalmeren en op te lossen en deze zwakke broeder niet overboord te gooien maar bij de hand te nemen.

zondag 24 mei 2015

Verbazing: de jurk van Trijntje was eigenlijk toch best wel mooi ...!

Ik heb me de afgelopen weken verbaasd over de jurk van Trijntje. Die diep uitgesneden variant met haaiemotief bedoel ik dan. Ik vond het maar niets. Maar...... na gisteravond verbaasde ik me weer: achteraf bezien vond ik haar jurk eigenlijk best een eigen en karakteristieke twist hebben.


Groot was gisteravond namelijk mijn waardering toen ik bij het songfestival moest concluderen dat zeg maar 8 van de 10 dames (waaronder ook één van de presentratices) zo'n diep uitgesneden decolleté-tje hadden gekozen. Vervolgens kon ik niet ontkomen aan de conclusie dat Trijntje qua type jurk, gezien de trend, helemaal de juiste keuze had gemaakt.














Toen ik al die tientallen anderen jurken van hetzelfde model gisteren zag, met decolleté tot over de navel, steeg alsnog mijn waardering voor de klassejurk die Trijntje op het oog had. Waarvan akte.

PS. Overigens zou het met die mooie jurk nog steeds niets zijn geworden met Trijntje. Het liedje was, liedtechnisch, niet echt sterk,


woensdag 29 april 2015

Verbazing over bed, bad en brood?

De afgelopen weken concentreerde de soap van fristy-boys Rutte en Samsom zich op een lastig thema: bed, bad en brood. Hoe gaan we om met opvang van asielzoekers?

Geleidelijk is er stevige ophef ontstaan die morgen nog eens in de Kamer word besproken. Maar hoe verontwaardigd een ieder mag zijn: mij verbaast deze politieke treurnis niet. Juist rond de opvang van asielzoekers herhaalt zich in een notedop het hele drama van deze regeringscoalitie. Een drama dat voor de goede waarnemer al vanaf de start zichtbaar was.

1. Er is in alle haast een pseudo-coalitie neergezet die zich met papieren maatregelen rijk rekent en geen visie heeft op hoe je een verandering in de praktijk van alle dag neerzet en welke juridische veiligheidskleppen daarbij relevant zijn (zie deze blog bij het regeerakkoord van dit kabinet). Het woord illusiepolitiek dat ik toen in de mond nam, wordt nu in diverse commentaren gemeengoed.

2. Met een ivoren toren regeer-akkoord als uitgangspunt gingen de fristi-boys van de coalitie opeens allerlei maatschappelijke partijen bij hun discussies betrekken over de kabinetsvoornemens. De welwillende toekijker denkt dan: ze keren op hun schreden terug en betrekken het middenveld. De meer cynische observator zal zeggen: dit was een repareer-actie die in de kern geen afbreuk doet aan het gegeven dat de coalitie een visie op het middenveld mist.

3. Politiek, media en kiezer realiseren zich wellicht nu opeens dat ze bij de verkiezingen 2012 vergeten zijn te kijken naar een belangrijk punt en dat is: op welke wijze denken toekomstige regeringspartijen met de rest van Nederland samen te werken (juist ook zij die niet in de coalitie zitten). Juist in een moeilijke tijd is verbindend vermogen nodig.

Bruggen slaan naar nergensland
Ik herinner me nog goed de boeiende titel van het regeerakkoord: bruggen slaan. Een slechte titel, gekozen door een groep machtsbeluste politici die hun eigen politieke werkelijkheid belangrijker vinden dan het gezonde verstand en die lak hebben aan het werkelijk verbinden van de uiteenlopende groepen uit onze samenleving op basis van gedeelde waarden.

Het moge duidelijk zijn dat het bruggen bouwen van deze coalitie vooral richting Nergensland gaat.

woensdag 8 april 2015

Verbazing over hoorzitting banksector en wereldvreemde RvC-leden

Wie de afgelopen jaren een beetje opgelet had, kon vermoeden hoe de Tweede Kamer in de discussie zou zitten over beloningen in de banksector. Natuurlijk zou er drift zijn tot scoren, maar ook oprecht de vraag hoe je nu als RvC serieus kan menen dat je salarisverhogingen geeft in een sector met zo'n slecht trackrecord, die nog lang niet uit de crisis is en die dag in dag uit mensen ontslaat. Onderliggend speelde verder de behoefte om het woord sorry te horen en een stuk nederigheid te zien, omdat alle drie de instellingen (Aegon, ING en ABN AMRO) met geld van de gemeenschap geholpen/gered zijn.

Wat mij vooral verbaasde in de hoorzitting was de bestuurlijke cocon waarin de heren (uiteraard) RvC-leden zaten. De hoorzitting was, ondanks de korte termijn, mooi opgezet en wat mij betreft zakten de heren door de mand met hun voorspelbare eenzijdige blik op economie, arbeidsmarkt en noodzaak om een goed en consistent werkgever te zijn. Ik neem echter aan dat de Tweede Kamer niet zal doorbijten op dit onderwerp en de aandacht aanstaande donderdag in het Kamerdebat vooral gaat richten op juiste of onjuiste informatie van Dijsselbloem.

Voorprogramma van deskundigen
De opzet van de hoorzitting was eenvoudig, helder en doeltreffend. Eerst de experts vooraf en dan de hoofdschotel van RvC leden.

Rients Abma van de institutionele beleggers stelde eigenlijk met zoveel woorden dat Raden van Commissarissen toch nog te vaak het hoofd rond beloningen lieten hangen naar wat de HR-afdelingen van hun eigen instellingen hen influisterden en op dit punt te weinig een eigen koers liepen. Dat was een duidelijke kanttekening waar je wat mee kunt (en op zou kunnen doorvragen).

Marielle Patijn van FNV schetste het perspectief van de werknemer en de uit de hand gelopen verschillen in beloning tussen de minst- en meestverdienende medewerkers van de bank. Zij benoemde terecht de meest relevante passage uit de eed voor bankiers (zorgvuldig afwegen) en verwees ook naar tenenkrullende bijeenkomsten bij ABN AMRO waar het bestuur en RvC-leden hun beslissing rond beloning bleven toelichten vanuit een eigen gelijk (en de politiek als een vervelend mugje bleven zien).

Kilian Wawoe tenslotte was duidelijk in zijn toelichting op beloningen en lonen. Topbestuurders zitten er niet omdat ze intrinsiek gemotiveerd worden door het geld. Vlucht naar buitenland is onzinnig en het argument dat goede mensen in de markt gevonden moeten worden is flauwekul (met alle respect). Tegelijk schetste hij dat de topbestuurders vanuit hun eigen wereld met HR-vergelijkingslijstjes met andere bedrijven en lonen topbestuurders bleven redeneren. Vergelijken met lager verdienenden (zoals het palet dat FNV voorstelde) was natuurlijk niet aan de orde: het gaat om de peer-group.

De RvC-leden zelf
Uiteraard ging de aandacht het meest uit naar van Slingelandt van ABN AMRO, maar de bottom line was dat we drie grijze heren zagen die allen aangaven dat ze een zorgvuldige afweging hadden gemaakt, maar gewoonweg wél met de realiteit van de markt mee moeten gaan. Een alternatieve redenering is dat als een goed werkgever beloftes gestand moesten worden gedaan. En ja, de publieke ophef hadden ze wat onderschat en heel misschien zou de beslissing iets anders worden: (lees salarisverhoging iets lager) maar allemaal stonden ze achter hun besluit. Ze zouden het de volgende keer weer zo doen.

Wat ontbrak - en de Kamerleden behoorlijk stak - was dat geen van hen uit zichzelf terugkwam op het feit dat zij een instelling vertegenwoordigden die met belastinggeld was gered. Deels komt dat omdat de heren na de redding ingevlogen waren, maar het tekent het onvermogen van de heren om een goede inschatting te maken van het politiek speelveld. Waarmee wat mij betreft vraagtekens kunnen worden geplaatst bij hun geschiktheid (zoals bedoeld in de wet financieel toezicht):

"Om te waarborgen dat de besluitvorming binnen de onderneming op een evenwichtige en consistente wijze plaatsvindt, wordt van een beleidsbepaler geschiktheid verwacht op de volgende aspecten (niet limitatief): 
• meewegen van alle betrokken belangen;
• schriftelijk vastleggen van de uitkomsten van besluitvorming; 
• expliciteren op grond van welke overwegingen een besluit is genomen; 
• uitvoeren van een risico-analyse met input van diverse betrokken belangen; 
• informeren van klanten en stakeholders over de voor hen meest relevante zaken die de besluitvorming beïnvloeden; 
• maken van duidelijke keuzes en gemotiveerde doelstellingen en blijk geven van voldoende afweging van alternatieven; 
• consistent handelen in lijn met doelstellingen en gemaakte keuzes; 
• onder (veranderende) omstandigheden gemotiveerd afwijken van genomen besluiten."

Mooiste redeneringen
Wat ik één de mooiste redeneringen vond was het geijkte marktargument: je kunt niet met te weinig geld de markt op want dan vind je niet de goede mensen. Los van het feit dat Wawoe dit al vakkundig had ontzenuwd, is het zo dat op dit moment de financiële sector überhaupt geen markt te noemen is. ECB en FED bepalen de rentestand en de rest van de sector probeert zo goed mogelijk de nieuwe regels in te voeren. We zitten in een laatste pruttelrestje groei en dat moet de vraag doen stellen of je dan wel mensen nodig hebt voor wie geld het belangrijkste is bij de te maken keuze. Alleen al die voorkeur maakt dat je de verkeerde mensen op het verkeerde moment zult benoemen. Dit tijdsgewricht vraagt om ander soort leiders.

Daarmee zijn we dan ook direkt bij het hoofdprobleem. Juist de regels rond geschiktheid en betrouwbaarheid van bankbestuurders maken dat in een te klein cirkeltje mensen wordt gekeken naar geschikte kandidaten om in de RvC van een bank te zitten. Vervolgens gaan die mensen in hun old-school modus verder met doen wat ze altijd deden: het bestuur dekken, de kant van de aandeelhouder kiezen. De realiteit van de recente financiële crisis en fundamentele gedragswijziging die dit vergt is bij hen niet doorgedrongen. En dat kun je zien. Daarmee veroordeelt de banksector zichzelf tot een versnelde neergang wegens gebrek aan lucht, open structuren en voeten op de grond.

Tegelijkertijd was ook te zien dat de heren uitermate verbaal vaardig en boerenslim sensitief zijn. Ze zetten een milde vorm van nederigheid neer maar ook het verhaal dat ze het niet anders zouden kunnen of willen. In feite zeiden ze dus tegen de Tweede Kamer: je kunt de boom in met het gevraag naar ethische afwegingen; wij maken de onze (in onze eigen realiteit) en laten ons de wet niet voorschrijven.

Het vervolg
Ik denk dat er, net als anderhalf jaar geleden, geen meerderheid in de Tweede Kamer bestaat om alsnog een amendement aan te nemen dat de loonsverhoging (in verband met de bonuscap) verbiedt. De verontwaardiging zal groot zijn en het verbale geschut zal uit de kast worden gehaald, maar de aandacht zal zich vast verleggen naar wat Minister Dijsselbloem allemaal wel en niet gedaan heeft. Ook die zal uiteindelijk met een welgetimed sorry uit het debat komen.

Als laatste nabrander komt dan de FNV met een petitie op 20 april en dat zal dan wel het einde zijn van een zeer terechte, zeer juiste en tegelijk hoogst onbevredigende episode in de Nederlandse bankgeschiedenis met het motto:
         All animals are equal, but some animals are more equal than others.


woensdag 1 april 2015

Verbazing over top ABN AMRO die de bancaire eed en tuchtrecht de doodsteek geeft

Zoals zo vaak bij politieke relletjes, moet je weten waar je moet kijken. In de zooi die ABN AMRO heet wordt nu door ABN AMRO een nieuw hoofdstuk geschreven met de titel: 'Moddersmijten en verongelijktheid'. En tegen die werkelijkheid kan geen toneelstuk op.

Bankiers schuilen achter de rug in plaats van in de wind te staan
Waar iedereen zich nu afvraagt of Dijsselbloem nu wel of niet heeft toegezegd dat hij de salarisverhoging zou steunen verbaast het me dat niet wordt gekeken naar de essentie: de top van de bank probeert te duiken voor een maatschappelijke discussie en de eigen verantwoordelijkheid door met de Minister af te spreken dat die hen in parlement en publieke opinie rugdekking gaat geven over bonustoekenningen.

Daarmee toont ABN AMRO zijn ware gezicht: er is geen greintje eigen moraliteit en zelfdiscipline aanwezig en men verschuilt zich achter elk soort gelegenheidsredeneringen dat maar te vinden is. Boeiend is dat men intern vindt in zijn recht te staan en het zelf geoorloofd is om die verongelijktheid vorm te geven door met modder te gaan gooien naar de Minister van Financiën.

Dat moge dan spannende discussies in het parlement opleveren, feit blijft dat kennelijk de top ook snapte dat de salarisverhoging maatschappelijk ongepast was en doelbewust besluit om zich daar niets van aan te trekken (en in te dekken bij de Minister).

De doodsteek voor de eed en het tuchtrecht
Het voorbeeldgedrag dat hier tentoon wordt gespreid is effectief de doodsteek voor de eed van de financiële sector en het tuchtrecht, die vanaf vandaag officieel in werking treden. Het is zonneklaar dat de top van deze bank de maatschappelijke discussie niet aanvoelt en niet open zélf tegemoet treed, maar probeert te duiken achter de rug van anderen.

De verantwoordelijke commissaris voor beloning is daarbij afgetreden, in naam omdat hij vond dat hij de maatschappelijk ophef verkeerd had ingeschat, maar intussen blijft hij stug volhouden aan tunnelredeneringen waarin de beloningen terecht zijn. Hij was het al niet eens was met het feit dat een veel hogere bonus eerder al geschrapt was.

Kortom, terwijl op lager niveau van de bank mensen zonder pardon worden ontslagen en onderworpen aan tuchtrecht onder de eed, is duidelijk dat alle toekomstige discussies en zaken rond eed en tuchtrecht vooral bedoeld zijn om het lagere volk te dresseren terwijl het hogere bancaire volk zich volstrekt in het eigen gelijk wentelt, met modder smijt en zich aan de eigen verantwoordelijkheid blijft onttrekken.

Ongelofelijk jammer
Dat de eerstvolgende bancaire affaire in Nederland uit de hoek van ABN AMRO zou komen kon voor iedereen al langer duidelijk zijn (zie deze voorspelling van begin 2014), maar het blijft ongelofelijk zonde dat een sector die op allerlei lagere niveaus oprecht zijn best doet om het beter te doen, zo door een paar in groupthink wonende, disfunctionerende bestuurders te kakken wordt gezet.


zaterdag 21 maart 2015

Verbazing over verkiezingsuitslag Provinciale Staten of niet?

Ik heb me toch een beetje verbaasd over de verkiezingsuitslag Provinciale Staten van deze week. Ik vermoedde dat we toch een verdere polarisatie zouden zien en winst voor Wilders. Wat er feitelijk gebeurde lijkt echter het uitgestelde demasqué van de PvdA te zijn, dat zich afspeelt tegen de achtergrond van de ontzuilde en gecommercialiseerde politieke markt.

Verkiezingen 2012: gedreven door antipathie
Onze vorige Tweede Kamer verkiezingen mondde gaandeweg uit in een strijd tussen VVD en PvdA. De kiezer rekende af met het CDA en vluchtte naar de zijkanten van het politieke spectrum. Veel van de dynamiek werd daarbij bepaald door antipathie. De linksen wilden voorkomen dat de VVD de grootste werd en de rechtsen dat de PvdA de grootste werd. Daarmee zagen beide partijen er groter uit dan hun feitelijke aanhang was.

Inmiddels zijn we twee jaar verder en is iedereen gewend aan de ongelukkige samenwerk-constructie tussen links en rechts. De kiezers van PvdA zijn daarbij misschien wel meer gedesillusioneerd geraakt dan die van de VVD omdat de PvdA zo nadrukkelijk het eerlijke verhaal had gepositioneerd bij de verkiezingen. Daarnaast is de netto afdronk van het beleid tot nu toe meer negatief op PvdA punten (een onzinnig leenstelsel, over de muur gegooide zorg naar gemeenten) dan op VVD punten (hypotheekrente aftrek heel langzaam afbouwen).

Provinciale Statenverkiezingen: terugkomen op het oude honk
De Provinciale Statenverkiezingen van dit jaar boden bij uitstek de gelegenheid bieden om een correctie aan te brengen op de stem van 2015. Kiezers hebben gezien dat zowel Samsom als Rutte vastgeplakt zitten aan de macht en aan elkaar. En konden zonder al te grote gevolgen (de coalitie moet toch al onderhandelen om de Eerste Kamer een meerderheid te krijgen) hun echte stem laten horen.

De verkiezingsuitslag lijkt te tonen dat de spijtoptanten die voorheen PvdA en VVD stemden nu terugkeren op hun honk. Daarbij krijgen de SP en D66 wat extra stemmen als tegenstem van de coalitie. In de kern resteert daarmee een landschap waarin voor CDA, PvdA, VVD, SP, D66/GL en PVV een hoeveelheid van circa 20 stemmen normaal is. De rest danst er wat omheen.

Meest opvallend vind ik verder dat de polarisatie die onder de vorige Tweede Kamer uitslag leek te liggen nu tot staan is gebracht. Het CDA neemt weer de middenpositie in en de polarisatie naar de flanken is gestopt. Het PVV-effect is wel uitgewerkt en de rol van Wilders is nu officieel die van de irritante nar in de Nederlandse politiek. Altijd goed voor een kwinkslag waarin een kern van waarheid zit, maar het blijft een nar.

Sinds wanneer hebben we de nieuwe normaal eigenlijk?
In diverse discussies na de Statenverkiezingen van deze week (ook vanmiddag weer in Kamerbreed) werd ook al geobserveerd dat er een nieuwe normaal ontstaat waarin er zes partijen even groot lijken. Wat mij opviel bij de discussie is dat er te weinig wordt gezien dat de tijd van grote blokken eigenlijk al langer geleden is verdwenen.

Laten we eens kijken naar de tabel met 2e kamer uitslagen (en 2015 PS ingevoegd)

1998 2003 2006 2010 2012 2015
CDA 29 44 41 21 13 23
PvdA 45 42 33 30 38 16
SP 5 9 25 15 15 18
D66 14 6 3 10 12 20
GL 11 8 7 10 4 8
VVD 38 28 22 31 41 25
PVV(LPF)CD 0 8 9 24 15 18
Unie55/AOV/PvdD 0 0 2 2 4 11
CU 5 3 6 5 5 7
SGP 3 2 2 2 3 4

Naast de PvdA kwam de SP op, naast de VVD kwam lijst Fortuijn, LPF en PVV en naast CDA kwamen D66 en GroenLinks in beeld. Deze ontwikkeling is echter door uiteenlopende omstandigheden gemaskeerd:
- in 2003 was er het Balkenende effect: temidden van crisistijd een zucht naar de zekerheid zoeken bij CDA
- in 2006 was er voor D66 het effect van de kabinetscrisis, waardoor de partij kleiner leek en SP kon profiteren,
- in 2010 waren de kiezers helemaal klaar met het CDA en Balkenende en schoven de stemmen flink naar rechts richting Wilders.

Mijn analyse zou zijn dat we door de combinatie ontzuiling, consumentistisch gedrag en een kiezer/politiek die zich richt naar het economisch frame van de politiek als een winkelitem feitelijk al vrij lang in een situatie zitten van een permanent heen en weer klotsen van kiezers tussen de zes bovengenoemde polen: CDA, PvdA, VVD, SP, D66/GL en PVV. Intussen blijft aan de zijkanten de kiezer honkvast op niet-ontzuilde idealen: SGP, CU en themapartijen voor ouderen/dieren.

Naar een nieuwe politieke aanpak en werkwijze?
Een boeiende vraag is of dit nieuwe spectrum van zes ijsschotsen met stemmers nu ook in de Nederlandse politiek gaat vragen om een andere aanpak, andere inrichting van kamers, verkiezingen enzovoorts?

Mij lijkt van wel, met name omdat de politiek zich de afgelopen jaren van een zo'n incidentgerichte en pragmatische kant laat zien. Alle onderwerpen kunnen onder het motto landsbelang tegen elkaar uitgeruild worden en het is echt niet (meer) te voorspellen of een partij een bepaald verkiezingspunt echt vasthoudt of toch uitruilt.

In zo'n veld van zes politieke kampen die allemaal met elkaar afspraken kunnen maken, uitruilen en wegonderhandelen kunnen we natuurlijk gewoon doorgaan op de onbevredigende weg van media-verkiezings-gekakel en politieke Miss-verkiezingen. Elke stem op één van de zes middenpartijen is daarbij in potentie uitruilbaar. Tenzij er natuurlijk meer duidelijkheid vooraf bestaat over mogelijke samenwerkingen over concept-regeerakkoorden ná de verkiezingen.

Ik kan me bij zo'n nieuwe benadering wel wat voorstellen en moedig de partijen graag aan om die weg te bewandelen. Zo'n werkwijze sluit ook beter aan bij de rol die Parlement zichzelf rond de formatie heeft toegeeigend. Er hoeft dan niet lang door Parlement worden gebakkeleid over wat de uitkomst van de verkiezingsuitslag betekent: de kiezer koos met de partij ook voor een voorkeurs-samenwerking.

Zou dit ook gaan gebeuren?
Ik ben benieuwd. Zeker is wel dat de PvdA voorheen vanuit eigen gepercipieerde kracht weigerde om voor de verkiezingen duidelijke uitspraken te willen doen over al dan niet samenwerken met andere linkse partijen. Wellicht is dat bij de volgende verkiezingen (en de ongetwijfeld nieuwe leider van de PvdA op dat moment) nu anders.

woensdag 18 maart 2015

Verbazing over gestuntel en kortzichtigheid van coalitie rond de Statenverkiezingen 2015

Ik herinner het me nog goed. Het waren de vorige Tweede Kamerverkiezingen en er was weer een verkiezingsdebat op tv. Zo'n debat dat me nog lang bleef heugen. Niet zozeer omdat Rutte 1000 euro beloofde, want dat was toen al een evidente leugen. Nee, het ging om zijn uitspraak rond het hebben van een meerderheid in beide Kamers. Gevraagd naar voorkeuren voor samenwerking gaf hij aan dat hij een coalitie wilde smeden die in Eerste en Tweede Kamer een meerderheid had, want dan kon je goed regeren. Ook breed draagvlak was belangrijk, gezien de uitdagingen waar het land voor stond.

Het leek me toen een mooi vooruitzicht: een partij die met oog voor het benodigd draagvlak de zaken in Nederland aan gaat pakken. In de praktijk toonde zich echter al snel de kortzichtige, machtsbeluste symbiose van VVD en PvdA. Ik blijf me daarover verbazen.

De werkelijkheid: Minderheidscoalitie in Eerste Kamer en alternerende gedoogpartijen
De rode potloden waren nog maar amper opgeborgen of er ontspon zich een uitermate onvruchtbare dynamiek waarin Samsom en Rutte zich samen rijk rekenden. Dankzij hun tweestrijd hadden ze bij toeval een Tweede Kamer meerderheid gekregen en zo ontstond een onverwacht perspectief om toch te gaan regeren, zonder breed draagvlak. Door de juiste partijen te kietelen en kruimels toe te werpen zou het vast ook moeten lukken om in de Eerste Kamer draagvlak te vinden voor hun beleid.

Mijn analyse na het regeerakkoord was dat deze coalitie in splendid isolation een regeerakkoord vol  illusiepolitiek heeft neergezet met te weinig zicht op het draagvlak in de samenleving. Nadien heeft de coalitie daarop tal van reparaties gepleegd: samenwerkingen met middenveld en gedoogafspraken met de constructieve drie, maar dat neemt niet weg dat in de kern van de zaak deze coalitie heeft nagelaten de werkelijke verbinding te zoeken met samenleving en andere politieke partners.

De dooddoener is telkens: we zijn het als coalitie niet met elkaar eens maar het land moet nu eenmaal geregeerd worden. Daarmee wordt elk onderwerp op adhoc basis uitruilbaar en ons nationale beleid een grabbelton die vooral de politieke instabiliteit reflecteert en minder beleidsconsistent is.

Helemaal schrijnend is het dan om vervolgens de coalitiepartijen zich tijdens deze Statenverkiezingen op de borst te zien kloppen dat dankzij het beleid en de meewerkende burger de economie nu toch weer opkrabbelt. Eerstejaar economie studenten weten al dat dat vooral het effect van onze open economie is en niet onze eigen verworvenheid.

De Provinciale Statenverkiezingen van 2015
Terug naar de verkiezingen van nu. Het lijkt erop dat vandaag het draagvlak van de coalitie nog smaller wordt en de steun van de 'constructieve drie' partijen niet meer genoeg zal zijn. De coalitie moet dus hetzij CDA, hetzij Groen Links erbij paaien (of geluk hebben dat de SP het inhoudelijk eens is met een zeker voorstel). Beide fristiboys Rutte en Samsom hebben al aangegeven dat ze hoe dan ook door zullen gaan, dus het is duidelijk dat zij in de puzzel/adhoc modus blijven zitten om op het pluche te blijven.

Wat mij echter verbaast is de kortzichtigheid van het duo. Je kunt als je het regeerakkoord maakt toch op de kalender zien dat ergens in 2015 de samenstelling van de Eerste Kamer gaat veranderen door de Provinciale Statenverkiezingen. En je kunt je toch realiseren dat een periode van grote wijzigingen in de economische structuur vraagt om een breder draagvlak dan een enkel zeteltje extra in de Tweede Kamer en een op-hoop-van-zegen gedoogconstructie met andere partijen? Dat had toch reden kunnen zijn geweest om met een bredere coalitie te gaan werken?

Nog verdere polarisatie en slecht voorbeeld
Ik irriteer me mateloos aan de 'iemand moet het land toch regeren' benadering van deze coalitie. Met verbale acrobatiek, misplaatste afstandelijkheid, en handige gelegenheids-rekensommen wordt zogenaamd regeringsverantwoordelijkheid genomen. In werkelijkheid zijn de coalitiepartijen echter vooral op gelegenheidsbasis hun macht aan het consolideren.

Zo ontstaat de paradoxale constellatie waarin op grond van de verkiezingsuitslag van vandaag er door de coalitie hard samengewerkt moet worden en de verbinding meer dan nodig is. Door de manier waarop echter de coalitie vooral vasthoudt aan de macht en niet echt het oor te luisteren wil leggen, wordt echter de polarisatie in onze samenleving verder gevoed.

Wat de Nederlandse coaltie c.q. politiek daarmee en passant aan de kiezer leert is dat OK is als je, zodra je de macht hebt, de wereld met oogkleppen op en weinig oog voor de maatschappij, naar je hand zet. Een les die, blijkens de recente integriteits-incidenten, ook inderdaad goed opgepakt wordt.

Nog steeds tijd voor de Nederlandse lente
Intussen blijf ik, wellicht tegen beter weten in, nog steeds hopen dat er een kentering mogelijk is en we dit voorjaar het begin gaan zien van een Nederlandse lente.

Verbazing over misplaatste efficiency-drive voor waterschappen

Zojuist heb ik met veel genoegen mijn democratische rechten uitgeoefend. Ik verbaasde me bij de  de voorbereiding daarvan nogal over de talloze efficiency en kostengedreven onzin die partijen rond waterschappen debiteren. Ik kan me niet vinden in de netto-conclusie van veel partijen dat die waterschappen moeten samengaan, fuseren of opgeheven moeten worden en zal u uitleggen waarom.

De aard van het waterschap: lokaal
In de kern van de zaak is een waterschap een lokale aangelegenheid. Dat is al eeuwen zo want je hebt ogen en handen op de grond nodig om snel ter plekke te zijn, de situatie te kennen en in te kunnen grijpen als dat nodig is. Die plaatsgebonden lokaliteit heeft ertoe geleid dat in de kern de bestuursstructuur van de waterschappen al eeuwen hetzelfde is. En hoeveel techniek of intelligentie je er ook tegen aansmijt, het is mijn overtuiging dat het lokale karakter in de kern aanwezig moet blijven.

De efficiency-fictie van de politiek
Gedreven door financiële noodzaak trekt de politiek op gezette tijden (en vooral als het wat slechter gaat) de efficiency kaart. Bestuurslagen moeten samengevoegd, opgeheven enzovoorts want het kan allemaal stukken efficienter. Het is dezelfde lariekoek als je in het bedrijfsleven ziet bij almaar fuserende organisaties. Ze geven hoog op van de efficiencyvoordelen maar onderzoek nadien wijst uit dat het geen bal uitmaakt, sterker nog: de organisaties worden duurder, stroperiger en het beoogde voordeel wordt niet gehaald.

Ook in de politiek is dat het geval: het onderzoek naar de privatisering toonde aan dat de natte efficiency-wensdroom van de politiek de leidende factor was in de discussie, welke volstrekt niet gerealiseerd is.

Hoe lokaler hoe beter
U zult niet verbaasd zijn dat ik voor het waterschap lokaal gestemd heb. Een partij die alleen in mijn waterschap actief is en zijn sporen verdiend heeft in het organiseren van lokale discussies en oplossingen. Het zal echter vrees ik, geen zoden aan de dijk zetten.

Bij het merendeel der politici is de kracht van de efficiency-fictie groter dan de realiteitszin. En de prijs daarvoor betalen we op een onbestemd moment in de toekomst waar we ontdekken dat het wegsnijden van lokaal reactie- en organisatievermogen voor een intrinsiek en fysiek lokale problematiek toch minder verstandig was.

maandag 9 maart 2015

Verbazing over VVD-uitglijers rond allerlei bonnetjes...

Vandaag mochten we ons vierdubbel verbazen over justitiële bonnetjes. Wat mij daarbij verbaast is dat het zo lang heeft moeten duren voordat Rutte besloot om de stuntelaar Opstelten aan te moedigen ontslag te nemen. Daar was natuurlijk al veel eerder reden toe. Verheugend is daarentegen dat we nu in Nederland toch een wat betere moraal krijgen rond bonnetjes.

Laten we de bonnen van vandaag en vorige week maar eens doornemen:
1. Allereerst waren daar de politie-mensen die minder vaak gingen bekeuren als onderdeel van een loonsonderhandeling.
2. Vervolgens kwamen we te weten dat VVD-raadslid Hooijmaijers vier jaar cel tegen zich hoorde eisen wegens te lichtvaardig omgaan met bonnetjes en toegestopte gelden.
3. Dan hadden we natuurlijk ook afgelopen vrijdag de hogere straffen nog vernomen die in de vastgoed fraude zaak zijn uitgesproken tegen bouwmannetjes, notaris etc voor valse bonnen en facturen
4. Er kwam op het Ministerie van Justitie een printscreen boven water die toch bevestigde wat eerder was ontkend: er is bijna 5 miljoen uitgedeeld aan crimineel Kees H in plaats van de 2 miljoen die gecommuniceerd werd met de kamer. Opstelten en Teeven stapten vervolgens op.

Er zal van alles in gang worden gezet. Het meest opmerkelijke zal daarbij zijn dat ook nu weer de reflex van Rutte om oude vriendjes (Opstelten) te beschermen als ze in opspraak raken morgen in de kamer licht bijgesteld zal worden. Ik verwacht dat Rutte (wederom, net als bij Verheijen) zal aangeven dat hij dat misschien niet had moeten doen.

Zo sleept dit kabinet zich voort van incident naar incident totdat straks de cello-tape op is en daarmee ook de geloofwaardigheid van windvaantje en fristiboy Rutte. Maar goed, laten we eerst eens kijken hoe consistent de burger reageert bij de komende verkiezingen.

zaterdag 7 maart 2015

Verbazing over onderzoek prominenten naar invoering euro

Ik verbaas mij heftig over een hele serie prominenten die een enquete willen houden over de invoering euro en hoe het allemaal zo gekomen is. Het enige waar ze wat mij betreft prominent in zijn is hun klaarblijkelijke onvermogen om zelf onderzoek te doen, te googelen en zich een mening te vormen.

Deze oude heer heeft zelf dat aloude zoekwerk al in een verder verleden gedaan omdat hij zich er zo aan ergerde dat alle politici (en wellicht ook prominenten) weigeren het echte verhaal te vertellen over Europa, de euro en het feit dat we als Nederland gewoon weinig keus hebben.

Mijn blog hierover kunt u hier lezen en bevat lezenswaardige verwijzingen naar kamerstukken en analyses die we destijds allemaal hebben willen negeren. Misschien aardig om eens te bekijken voor u allerijl petities gaat tekenen naar overbodig onderzoek.

zaterdag 28 februari 2015

Verbazing over windvaantje Rutte, integriteit en de casus Verheijen

Ik zat wat weken terug in de auto toen ik het duo Rutte en Zijlstra elk afzonderlijk het integriteits-incident rond Verheijen hoorde bagatelliseren. Het verbaast me dat de houtrot in de VVD zo diep zit dat zelfs deze twee ervaren bestuurders (die zich als een paling in een emmer snot overal uitwurmen) zich verlieten op zo'n old school bestuurlijke rugdekkingspoging voor één van hun makkers. En in eerste instantie ook Verheijen zelf nog dacht het vege lijf met een half excuus te kunnen redden.

Actie is reactie
Eens te meer bleek dat in dit media tijdperk je geen kruimels meer onder het vloerkleed kunt vegen. Van de weeromstuit leidde het downplayen van Rutte c.s. tot een tegenreactie. Een advocaat begon namens een door Verheijen benadeelde ondernemer een rechtszaak om eens verder te gaan over mogelijke steekpenningen. En zo etterde het geval door en kwam er steeds meer informatie boven water.

De top-VVD-ers beseften zich ook opeens dat ze eigenlijk gewoon de bal eerst hadden moeten doorspelen naar de met veel bombarie neergezette commissie Integriteit. En die heeft inmiddels zijn rapport af. Leest u gerust zelf ook even mee:


De meest bizarre frase in het rapport Integriteit vond ik die waarin de Commissie constateerde dat er van overtredingen of ernstig verwijtbaar handelen met betrekking tot die declaraties niet is gebreken. Het is soort Orwelliaanse kromspraak die de strekking lijkt te hebben: 'hij bedoelde het goed' of 'het is niet zo erg allemaal' terwijl drie zinnen later evident is dat Verheijen in strijd heeft gehandeld met het toetsingskader. Het is zoiets als zeggen: nee hoor, wij hebben rond die diefstal geen overtreding geconstateerd, maar constateren wel dat ie in strijd is met het Wetboek van Strafrecht. Onbegrijpelijk.

De mooiste passage vond ik die op pagina 9 over het Skutjeszeilen. Verheijen gaat gewoon midden in de zomer lekker een dagje op stap, neemt de dienstauto mee om in de slipstream van partijgenoot Nijpels op één dag 'diverse bijeenkomsten' te bezoeken en "bestuurders en betrokkenen' te ontmoeten. Wat me een prachtige eufemistische en correcte beschrijving lijkt van een dagje meedrinken en feesten als hoveling van bobo Ed Nijpels. Diverse bijeenkomsten bezoeken en veel bestuurders en betrokkenen ontmoeten: een frase om te onthouden.

Snel afserveren wegens de verkiezingen
Hoezeer ook door feiten geschraagd: in het rapport van de Commissie Integriteit wordt duidelijk dat snel en vakkundig op grond van voldoende feiten het kamerlid Verheijen wordt afgeserveerd. Het speciale verzoek van de partijvoorzitter om niet nog eens extra feiten te gaan onderzoeken die bekend zijn geworden is wat dat betreft ook zeer markant. Met minimale inspanning wordt strijdigheid met integriteitskader geconstateerd en dit verweten waarna het bloedende slachtoffer in het publiek weer snel terug op het bord van het hoofdbestuur wordt gelegd.

De onderliggende boodschap in het rapport is luid en duidelijk en Verheijen is dan ook inmiddels geheel zelfstandig opgestapt en mag (op zijn wachtgeld?) wachten op de rechtszaken en onderzoeken die nog komen gaan. Ongetwijfeld wil de VVD nog voor de Statenverkiezingen dit akkefietje in haar voordeel ombuigen. Wie weet gaat dat lukken, maar mij fascineert vooral wat er niet gebeurt en gevraagd wordt.

Hoewel het dossier Verheijen hiermee dan gesloten lijkt, lijkt me dit akkefietje juist het begin van een onderzoek met vele vragen:
- waarom blijft de VVD per incident spelen en wordt dit akkefietje niet gezien als startpunt van een breder onderzoek intern onder alle partijleden met dubbelfuncties?
- wat weet Verheijen van Rutte en Zijlstra dat ze hem zo snel zo ongeclausuleerd in bescherming namen (of in welk hockeyteam/bierdrinkclubje heeft ie met hen gezeten?)
- laat de kiezer Rutte met zijn volstrekte gelegenheids-excuus en tournure (eerst steunen, vervolgens snel afserveren) wegkomen?
- hoe diep zit de houtrot in de VVD werkelijk en hoe lang blijft dat onopgemerkt?

De VVD bepaalt de integriteits-standaard
Ik herinner me nog, een paar jaar geleden het verhaal van Reij. Rutte zette zich toen ferm en fier als leider neer. De VVD moet de integriteits-standaard in de politiek neer gaan zetten. Welaan, dat is gelukt en op meer dan één manier zou ik zeggen. Dat Rutte daarbij als een opportunistisch windvaantje draait hoeft eigenlijk niet meer te verbazen. Toch verbaast het me dat hij met dit soort opportunisme weg blijft komen.

Het eind van het verhaal wordt uiteindelijk natuurlijk volgende. Alhoewel Verheijen is afgebrand in de publieke sector, landt hij via de VVD-bestuurderscarrousel uiteindelijk (als die rechtszaken niet tot teveel gelazer leiden) via één van zijn contacten bij een private organisatie waar hij dan vast als oliemannetje gevraagd wordt om diverse bijeenkomsten te bezoeken en veel bestuurders en betrokkenen te ontmoeten.

Wat mij betreft: ik zie die Nederlandse lente nog steeds zitten.

Tussentijdse verbazing over pittig griepje in den lande

Had u dat ver-van-mijn-bed gevoel ook, toen u het bericht las dat de griepprik dit jaar niet werkte? Of het bericht dat er uit Amerika een zware griep naar ons onderweg was? Ik vond het wat zielig voor al die ouderen die meer gevoelig zijn voor griep, maar het leek me verder non-nieuws.

Inmiddels weet ik beter: dit is een serieuze griep die nu rondwaart. Deze oude heer was oprecht verbaasd door de enorme impact en hoopt dat ie-u bespaard blijft.

Zomaar wat verschijnselen.... 
Na afgelopen maandag een wat koeler dagje buiten en binnen te hebben doorgemaakt brak een serieuze griep door. Het begon met gesnotter bij de neus en nam al snel bezit van het hele lichaam. Twee dagen lang rillingen en niet in staat de eigen temperatuur te reguleren. Veel dorst 's nachts en veel zweten. Veel water drinken, paracetamol om de hoofdpijn weg te drukken. Gecontinueerd gehoest (een soort parasiterende verkoudheid lijkt namelijk te profiteren van de afgenomen weerstand). Enorme spierpijn. Vermoeidheid die zo'n beetje na een paar uur toeslaat en je probleemloos overdag weer enkele uren knock-out doet slapen. Darmsysteem volkomen ontregeld. Licht in het hoofd en duizelig. En een quotum van 5 a 6 echt functionabele uren per dag.

Griep-je?
Ik besef me nu dat waar ik vroeger ooit zei dat ik een griepje had gehad, dat meestal varianten zijn geweest van verkoudheid. Inmiddels ben ik bijna een week onderweg en enigszins aan de beterende hand. Maar al is deze influenza-jakhals (A/H3N2 om precies te zijn) in Vlaanderen al wel op zijn retour, hij tiert nog welig in Nederland.

En voor al wie dit blog rillend vanaf een schermpje lezen: pittig dingetje, deze griep, nietwaar?
Ziehier de RIVM-pagina over Griep.



vrijdag 20 februari 2015

Verbazing over big data - privacy - bank hype en verslappende aandacht

Ik verbaas me erover dat, als de vlag juist hangt, iedereen in Nederland en de media over elkaar heen buitelt wat betreft de privacy data van klanten die bij banken in het gevaar is terwijl inmiddels intussen:
- Opstelten gewoon tegen de rechten van de mens in, alle verkeersdata wil blijven opslaan,
- de simkaarten van jan en alleman al lang geleden gehackt en afluisterbaar zijn,
- ING Bank zachtjesaan gewoon doorgaat op de big data weg.

ING app over bezuinigen: handig bedachte data-collectie
Wat de ING betreft: die hebben een uitermate handige big-data actie lopen. Alleen hij wordt niet herkend door de media. Wat is namelijk de grootste uitdaging voor elk marketeer: hoe weet je wat de klant zoal doet als hij niet jouw produkt gebruikt?

Met de ING app 30-dagen meer geld overhouden challenge mag je bijhouden wat je zoal uitgeeft, waaraan en krijg je tips en advies hoe je dat in de perken kan houden. Daarmee doet ING een prachtige steekproef onder haar klanten en wordt voor hen duidelijk welk percentage van de betalingen ze al wel binnenboord hebben en welke betalingen nog op een andere manier worden gedaan.

Het is handig bedacht en zowel mooi meegenomen voor de klant (die kan bezuinigen) als de bank (die klantinfo krijgt die anders lastig in te kopen is).

Hallo eerder verontwaardigden... wakker blijven...!
Ik vind het slim bedacht van ING en het is ook uit hun zoektocht naar stagaires op dit gebied duidelijk dat ze full swing doorgaan op het big data pad. Om allerlei reden is dat natuurlijk ook hun goed recht, maar wat mij dan verbaasd is dat het thema privacy, als het zich in andere vormen aandient, kennelijk opeens veel minder hip en sexy is.

Wat dat betreft kon ik mij eerder deze week enorm vinden in de column van Kustav Bessems bij BNR die het ook opviel dat politici en Ministers vooral in beweging komen als er voldoende media-ophef is over onderwerpen en niet zozeer op grond van de zaak zelf.

Het is tekenend voor slappe hap democratie die we hier in dit land hebben. Politici (en soms ook media)  rennen dol achter elkaars lauwe scheten aan, slaan zich op de borst bij misplaatste stoere moties ('geen geld meer naar Griekenland') en missen compleet het benul om naar de bal te blijven kijken.


dinsdag 3 februari 2015

Verbazing over Drastische Draghi en Griekse boter op hoofd van Europese politici

Alweer bijna 5 jaar geleden schreef ik over Ben Bernanke en kwantitatieve verruiming die hij startte om de Amerikaanse economie een slinger te geven. Ik vroeg me af of hij briljant was of blunderde en zijn vingers zou branden en wees op het fundamentele verschil tussen de Amerikaanse centrale bank (meer genegen gas te geven) en de Europese (meer passend in de Duitse traditie).

Sinds vorige maand is dat verschil wat minder geworden en mag ik me verbazen over Drastische Draghi. Hij grijpt naar kwantitieve verruiming, wetend dat het niet de oplossing is. Maar hij heeft, naar zijn gevoel kennelijk, geen keuze want hij zit opgescheept met  Europese politici die nog steeds boter op hun hoofd hebben wat betreft de situatie in Griekenland.

Kernprobleem: wanneer en hoe schrijven we af?
Wat de Europese politici destijds rond de acceptatie van Griekenland in de Eurozone hebben gedaan was net zo dom als de overname van ABN AMRO door een gelegenheids-consortium van wankele partners. Gegrepen door overmoed werd een monetaire inlijving geaccordeerd die financieel technisch als een tang op een varken sloeg. De deskundigen wisten het allemaal, maar de 'leiders' hadden aan die inzichten geen behoefte. Die waren met een grand scheme bezig. Hubris. Overmoed. De prooi.

De pijn van de overmoed is in de financiële wereld intussen steeds meer genomen. Er zijn fikse bedragen afgeschreven aan nutteloze investeringen uit het verleden. Maar in de Eurozone doen de politici alsof hun neus bloedt. Ze houden met een fikse portie boter op hun hoofd vast aan de fictie dat het een gedegen keuze was om Griekenland erin te laten. Dat was het echter niet en er is geen reden waarom zij zelf ook niet als politici zouden afschrijven op die zaak.

Financiële geschiedenis wijst naar Brady bonds...
Als je een blik terug werpt in de financiële geschiedenis is het interessant om de jaren 30 te pakken, zeker gezien de inflatie-discussie en kwantitatieve verruimingsvragen. De jaren tachtig en het brady-bond construct zijn echter veel relevanter. Het is zonneklaar dat de route vooruit niet ligt in doormodderen in Europa met politici die hun kop in het zand steken. Er moet een leider opstaan die uitlegt dat QE niet de oplossing is en dat politici door de zure appel heenbijten.

Draghi is die leider duidelijk niet. Hij had simpelweg de poot stijf moeten houden en de politici moeten wijzen op de meer zinvolle route van afschrijvingen van schulden. In plaats daarvan geeft hij de verslaafde economie nog eens een biertje erbij. Iedereen weet dat dat - bij een zekere mate van dronkenschap - echt geen zoden meer aan de dijk zet. Hooguit wordt de economie comateus.

De Grieken: alfa en omega
Waar het monetaire plot van Europa startte met de politieke uitglijders rond Griekenland, is het niet meer dan passend dat het ook het begin vormt van de volgende ingrijpende kanteling in Europa. De Griekse kiezer voelt aan zijn klompen aan dat ze door elitaire politici van Europa aan een fictieve deal worden gehouden die niet eerlijk is. En het antwoord is/was: we doen niet meer mee, tenzij jullie een deel van de last op je nemen (en een deel van de schuld dragen).

Zoals al gezegd: er is monetair/financieel technisch alles voor te zeggen om richting Europese Brady Bonds te gaan en het zou zomaar kunnen zijn dat dat ook precies is wat de Griekse inzet is bij het rondje hoofdsteden. Hetzij pakken de Europese politici hun verlies (beseffend dat ze eerder overmoedig waren), hetzij worden ze geconfronteerd met een afbrokkelende Europese Unie.

Het is bijzonder cynisch dat waar Draghi gefaald heeft, het nu feitelijk de Grieken zijn die de Europese politici het alfa en het omega zullen gaan leren.

vrijdag 9 januari 2015

Verwarring en verbazing rond de aanslag in Parijs: het kleine doet ertoe

De gewelddadige aanslag in Parijs heeft velen, ook mij, geschokt. Tegelijk viel ik ten prooi aan allerhande verwarring en verbazing over de instant-emotie-reflex die opkwam rond het thema vrijheid. Ik hoorde grote woorden op alle fronten. Mooie woorden, maar het knarste. Over de vraag of 20 doden in Parijs belangrijker zijn dan ruim honderd. En hoe we erin kunnen slagen veel eerder de wakkerheid te vinden die nu pas na de aanslag zo naar voren treedt?

Elk leven is er één te veel
In hetzelfde nieuws waarin het ging over de aanslag op Charlie Hebdo, bleek dat Boko Haram ruim honderd mensen had vermoord. In beide gevallen is het heftig en onnodig geweld, zogenaamd in naam van een religie. Elk leven is er daarbij één te veel. Maar de spin-off en media aandacht van de aanval in Parijs is vele malen groter dan die in Baga, Nigeria.

Nu begrijp ik prima dat het hemd nader is dan de rok en nieuws van dichtbij eerder raakt dan van veraf. Maar het blijft verwarrend. Bij alle aandacht rond de 20 doden in Frankrijk laten mij de gedachten aan die ruim honderd slachtoffers niet los. Wie zorgt er voor hen, wie is solidair met hen, wie gaat er voor hen de straat op?

Waar ligt de grens van verontwaardiging?
Gaandeweg alle herdenkingen over Parijs bekroop mij een ontregelende gedachte. Want het is duidelijk dat met de moorden in Parijs een grens is overschreden die tal van mensen mobiliseert en wakker schudt. Dat is positief, zeker waar het ons doet beseffen dat ons leven en onze vrijheid van meningsuiting zowel bijzonder als broos zijn. En dat we die broze verworvenheden goed moeten beschermen.

Tegelijk vroeg ik me wel af of die wakkerheid en verontwaardiging lang stand gaat houden. Het past bij onze huidige media-logica dat ook publieke verontwaardiging even snel weer opkomt als hij verdwijnt. Ik moest denken aan het verschijnsel dat het publiek onder omstandigheden tijdelijk even de thermostaat lager draait om energie te bezuinigen, om na verloop van tij weer gewoon de kachel op te stoken.

Een andere vraag die me bekroop is of diegenen die al die morele posities innamen, ook diezelfde positie hadden ingenomen rond de publicatie van Tulband cartoons, enige jaren geleden. Of bij de uitgesproken Fatwa tegen Salman Rushdie. Moet het eerst tot een serieuze aanslag komen voordat duidelijk wordt welke waarden we willen koesteren en verdedigen?

Luister, kijk en handel op het kleine en schijnbaar onbetekenende dat wringt
De echte uitdaging lijkt me dat we in een zo vroeg mogelijke fase onderkennen wanneer, waar en hoe een maatschappelijke of sociale kernwaarde wordt bedreigd. Veel meer dan in de evidente gevallen als de moorden in Parijs, dienen we te leren luisteren, kijken en handelen naar het kleine en schijnbaar onbetekenende incident dat wringt.






woensdag 17 december 2014

Verbazing over de kerstboomcrisis.... die maximaal duurt tot het nationale dictee begint

Vandaag was het weer zo'n mooie dag dat je je heikneuter in eigen bloemkolen-land kan voelen. Drie uitgerangeerde PvdA-senatoren besloten om last van hun geweten te krijgen en stemden tegen een wet over de inrichting van de zorg. Ik verbaas me over zoveel lokaal electoraal geneuzel.

Geweten of last-minute profilering?
Het wetsvoorstel gaf aan dat wie geld heeft wel zijn eigen specialist kan kiezen en wie het niet heeft niet. Dat klinkt als een vrije keuze (want voor meer geld hou je vrije keuze) maar voor budgettair beperkten is dat geen keuze. En dus ligt er een verdere tweedeling op de loer.

Een tegenstem in verband met die tweedeling (of anderszins) klinkt mooi en nobel, maar het lijkt me dat dit ingegeven is door kinnesinne over lage plaatsen op kieslijsten en behoefte aan last-minute profilering. Een soort van inkeermomentje rond de reflectieve Kerst.

De reden daarvoor is simpel. Een weldenkend Eerste Kamerlid zou vele malen vanuit de rol van gezonde en hygienische regelgeving (bewaken van de institutie: regelgeving) aan de noodrem moeten trekken. Hoe vaak komt het niet voor dat er wetten worden doorgejast waarvan duidelijk is dat ze constructieproblemen hebben, overmatige bevoegdheden delegeren aan lagere goden danwel gewoon vernietigend worden weggezet door de Raad van State.

Denk aan discussies over sociaal leenstelsel. Dat lijkt me helemaal een toekomstige splijtzwam voor de samenleving. Of over de onzinnige bankierseed voor alle bankmedewerkers. Of allerlei andere variaties op dit thema (zie de jaarverslagen van de Raad van State voor wat er zoal mis is met de doorsnee wetten). Maar op allerlei momenten dat de bal voor de goal ligt hoor je de senatoren niet. Kortom: praatjes voor de vaak.

Repareren midden in de nacht
Dus wat gaan we doen als bloemkolen natie? We gaan gauw bij elkaar zitten, het lek in de dijk repareren in het midden van de nacht. De PvdA senatoren roepen opeens eendrachtig mee te willen werken aan een oplossing en voila, we doen een plas en alles wordt zoals het was.

Hoe mooi dit moment had kunnen zijn: een herbezinning op de rol van de Eerste Kamer. Een kritische blik op hoe we in de Nederlandse politiek te werk gaan. Een Nederlandse lente?

Het zal er niet van komen denk ik.

Deze hele kerstboomcrisis gaat als een nachtkaars uit en morgenavond zitten we gewoon weer allemaal naar het Nationale dictee te kijken.